Skąd to wiemy

Rozdziały 1 i 5: historyjki. Bower & Clark (1969), Narrative stories as mediators for serial learning, Psychonomic Science. Studenci, którzy układali historyjki, pamiętali później 93% słów. Pozostali: 13%. Tuż po nauce obie grupy wypadły tak samo. Badanie było małe.

Rozdział 2: zapominanie. Ebbinghaus (1885), Memory: A Contribution to Experimental Psychology. Murre & Dros (2015), Replication and analysis of Ebbinghaus' forgetting curve, PLOS ONE. W każdym z tych badań bezsensownych sylab uczyła się tylko jedna osoba.

Rozdziały 2 i 27: żonglerka. Draganski i współpracownicy (2004), Neuroplasticity: changes in grey matter induced by training, Nature. Badanie było małe, a zmiany znikały, gdy tylko badani przestawali ćwiczyć.

Rozdział 3: dziwne obrazki. McDaniel & Einstein (1986), Bizarre imagery as an effective memory aid, Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition. Dziwaczne obrazki pomagają głównie wtedy, kiedy są wymieszane ze zwyczajnymi.

Rozdziały 5 i 6: łańcuszki i haki. Roediger (1980), The effectiveness of four mnemonics in ordering recall, Journal of Experimental Psychology: Human Learning and Memory. Przy przypominaniu po kolei najlepiej wypadły haki i pałace pamięci, a zaraz za nimi łańcuszki z historyjką.

Rozdział 7: pałace pamięci. Maguire i współpracownicy (2003), Routes to remembering, Nature Neuroscience, małe badanie na mistrzach pamięci. Dresler i współpracownicy (2017), Mnemonic training reshapes brain networks to support superior memory, Neuron. Trening: 40 półgodzinnych sesji przez sześć tygodni. Efekt utrzymywał się jeszcze po czterech miesiącach. Wszyscy badani byli młodymi mężczyznami.

Rozdział 7: historia Symonidesa. Opisał ją rzymski pisarz Cyceron w dziele De Oratore jakieś dwa tysiące lat temu.

Rozdziały 9 i 10: kod cyfrowy. Nie znaleźliśmy żadnego dobrego badania, które sprawdziłoby tę metodę w szkole. Przemawia za nią co innego: zawodnicy na mistrzostwach pamięci używają jej od dawna.

Rozdział 11: imiona. Morris, Jones & Hampson (1978), An imagery mnemonic for the learning of people's names, British Journal of Psychology. W krótkim teście w laboratorium grupa z tą metodą osiągnęła wynik 0,79, a pozostali 0,42.

Rozdział 12: słowa-klucze. Atkinson & Raugh (1975), An application of the mnemonic keyword method to the acquisition of a Russian vocabulary, Journal of Experimental Psychology: Human Learning and Memory. Słowa-klucze wymyślili badacze, nie sami badani.

Rozdziały od 12 do 16, 19 i 20: ranking metod nauki. Dunlosky i współpracownicy (2013), Improving students' learning with effective learning techniques, Psychological Science in the Public Interest. Przegląd dziesięciu metod.

Rozdział 13: jak uczą się studenci. Karpicke, Butler & Roediger (2009), Metacognitive strategies in student learning, Memory. Ankieta wśród 177 studentów.

Rozdziały 13 i 14: sprawdzanie się. Roediger & Karpicke (2006), Test-enhanced learning, Psychological Science. Badani: studenci, którzy czytali krótkie teksty.

Rozdział 15: rozkładanie w czasie. Cepeda i współpracownicy (2006), Distributed practice in verbal recall tasks, Psychological Bulletin. Przegląd 317 eksperymentów. Wszystkie dotyczyły przypominania sobie słów i faktów.

Rozdział 16: mieszanie. Rohrer & Taylor (2007), The shuffling of mathematics problems improves learning, Instructional Science, na 18 studentach. Kornell & Bjork (2008), Learning concepts and categories, Psychological Science.

Rozdział 17: przełączanie. Rubinstein, Meyer & Evans (2001), Executive control of cognitive processes in task switching, Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance. Dorośli wykonujący proste zadania w laboratorium.

Rozdział 17: wielozadaniowość. Sanbonmatsu i współpracownicy (2013), Who multi-tasks and why?, PLOS ONE. To, jak badani oceniali swoją wielozadaniowość, nie zgadzało się z ich wynikiem w teście. Badano 277 studentów.

Rozdział 17: telefony. Ward i współpracownicy (2017), Brain drain, Journal of the Association for Consumer Research. Ruiz Pardo & Minda (2022), Acta Psychologica, powtórzyli to badanie i nie znaleźli żadnego efektu. Böttger i współpracownicy (2023), Behavioral Sciences, podsumowali wyniki wielu badań i znaleźli mały efekt.

Rozdział 17: dźwięki w tle. Vasilev, Kirkby & Angele (2018), Auditory distraction during reading, Perspectives on Psychological Science. Wszystkie efekty były małe.

Rozdział 18: sen. Diekelmann & Born (2010), The memory function of sleep, Nature Reviews Neuroscience, przegląd. Gillen-O'Neel, Huynh & Fuligni (2013), To study or to sleep?, Child Development, na podstawie dzienników, które uczniowie prowadzili sami. Paruthi i współpracownicy (2016), Recommended amount of sleep for pediatric populations, Journal of Clinical Sleep Medicine, zalecenie zespołu ekspertów.

Rozdział 18: ruch. Chang i współpracownicy (2012), The effects of acute exercise on cognitive performance, Brain Research. Ta praca zbiera 79 badań, a średni efekt okazał się bardzo mały.

Rozdziały 10 i 19: paczki. Cowan (2001), The magical number 4 in short-term memory, Behavioral and Brain Sciences. O dokładną liczbę badacze wciąż się spierają. Wcześniejszy szacunek, około siedmiu cyfr, pochodzi z pracy Millera (1956), „The magical number seven, plus or minus two”, Psychological Review. Chase & Simon (1973), Perception in chess, Cognitive Psychology, na trzech graczach.

Rozdział 20: notatki. Mueller & Oppenheimer (2014), The pen is mightier than the keyboard, Psychological Science. Kiedy badanie powtórzyli Morehead, Dunlosky & Rawson (2019) w Educational Psychology Review i Urry i współpracownicy (2021) w Psychological Science, przewaga odręcznego notowania nie potwierdzała się już za każdym razem.

Rozdział 20: szkicowanie. Wammes, Meade & Fernandes (2016), The drawing effect, Quarterly Journal of Experimental Psychology. Studenci zapamiętujący listy prostych słów.

Rozdział 21: mapy. Nesbit & Adesope (2006), Learning with concept and knowledge maps, Review of Educational Research. Farrand, Hussain & Hennessy (2002), The efficacy of the 'mind map' study technique, Medical Education. Karpicke & Blunt (2011), Retrieval practice produces more learning than elaborative studying with concept mapping, Science.

Rozdział 21: lewa i prawa półkula. Nielsen i współpracownicy (2013), An evaluation of the left-brain vs. right-brain hypothesis, PLOS ONE.

Rozdział 22: uczenie innych. Nestojko i współpracownicy (2014), Expecting to teach enhances learning and organization of knowledge in free recall of text passages, Memory & Cognition. Fiorella & Mayer (2013), The relative benefits of learning by teaching and teaching expectancy, Contemporary Educational Psychology. W obu badaniach brali udział studenci.

Rozdział 23: czytanie. Rayner i współpracownicy (2016), So much to read, so little time, Psychological Science in the Public Interest. Recht & Leslie (1988), Effect of prior knowledge on good and poor readers' memory of text, Journal of Educational Psychology, na 64 uczniach i jednym tekście.

Rozdziały 25 i 26: nerwy. Brooks (2014), Get excited, Journal of Experimental Psychology: General. Dorośli, jedno laboratorium.

Rozdział 27: ćwiczenie. Ericsson, Krampe & Tesch-Römer (1993), The role of deliberate practice in the acquisition of expert performance, Psychological Review. Późniejsza analiza zbiorcza Macnamara, Hambrick & Oswald (2014) w Psychological Science pokazała, że ćwiczenie ma znaczenie, ale mniejsze, niż wynikało z pierwszego badania.

Mity, które sprawdzamy. Style uczenia się: Pashler i współpracownicy (2008), Learning styles: concepts and evidence, Psychological Science in the Public Interest. Mit 10% mózgu: Beyerstein (1999), „Whence cometh the myth that we only use 10% of our brains?”, w Mind Myths, red. S. Della Sala. Ile osób w nie wierzy: Dekker i współpracownicy (2012), Neuromyths in education, Frontiers in Psychology.